Top 6 bài thuốc trị tắc mạch máu não theo Y học cổ truyền

Nguyên nhân gây tắc mạch máu não là gì?

Tình trạng tắc nghẽn mạch máu não trong Đông y thường được lý giải là do chính khí suy yếu, tạo điều kiện cho phong tà xâm nhập vào cơ thể. Bên cạnh đó, thói quen ăn uống thất thường, ảnh hưởng đến công năng của tỳ vị cũng khiến đàm thấp tích tụ, cản trở sự lưu thông khí huyết.

Ngoài ra, những yếu tố như cảm xúc tiêu cực kéo dài (giận dữ, sợ hãi quá độ), làm việc quá sức, bệnh tật lâu ngày, hoặc chức năng can thận suy giảm... đều có thể sinh nhiệt, tạo phong nội sinh khiến nửa thân bị tê liệt, kinh lạc bế tắc và khí huyết không còn vận hành thông suốt.

Phương pháp Đông y thường được áp dụng khi tình trạng cấp tính đã ổn định và tổn thương não không còn tiến triển thêm. Mục tiêu điều trị tập trung vào việc khắc phục các di chứng do tổn thương não để lại, đồng thời điều hòa những rối loạn bên trong cơ thể – vốn là nguyên nhân gây bệnh. Dựa vào từng thể bệnh và biểu hiện lâm sàng, thầy thuốc sẽ lựa chọn bài thuốc phù hợp.

Tắc nghẽn mạch máu não có thể dẫn đến đột quỵ 

Top 5 bài thuốc trị tắc mạch máu não theo Y học cổ truyền 

1. Bài thuốc trị tắc mạch máu não thể âm hư

- Biểu hiện: Người bệnh thường cảm thấy hoa mắt, ù tai, chóng mặt, mất ngủ kéo dài. Một số trường hợp có biểu hiện đột ngột như nói khó, cứng lưỡi, miệng méo lệch, liệt nửa người bên phải (liệt mềm). Ngoài ra, bàn tay có thể co cứng, toàn thân căng cứng, mặt đỏ, người nóng, dễ cáu gắt, thậm chí rơi vào hôn mê, bí tiểu, táo bón.

- Nguyên tắc điều trị: Dưỡng âm, thanh nhiệt, thông kinh, hoạt huyết.

- Bài thuốc sử dụng:

Hy thiêm cửu chế                                48g                             Can địa hoàng                         16g

Quy bản chế                                        12g                              Hoàng bá                                 8g

Tri mẫu                                               24g                              Đương quy                              16g

Câu kỷ tử                                            16g                              Ngưu tất                                  12g

Đan sâm                                              16g                             Xích thược sao                        24g

Uất kim                                               16g                              Cam cúc hoa                           16g

- Cách dùng: Sắc uống mỗi ngày 1 thang thuốc.

- Gia giảm tùy chứng:

+ Nếu người bệnh có biểu hiện nhiệt rõ: Giảm đương quy còn 6g, bỏ hoàng bá. Thêm: Sơn chi tử 16g, Liên kiều 16g, Thiên hoa phấn 16g.

+ Nếu khí huyết bị ứ trệ trong kinh mạch: Thêm Quất lạc 12g, Địa long chế 6g.

+ Trường hợp lưỡi đỏ, mạch huyền tế: Có thể kết hợp thêm với bài "Lục vị địa hoàng".

2. Bài thuốc trị tắc nghẽn mạch máu não do thể huyết ứ

- Biểu hiện: Người bệnh thường xuyên bị đau đầu, chóng mặt và cảm giác tê mỏi ở tay chân. Đột ngột xuất hiện hiện tượng cứng lưỡi, nói ngọng, méo miệng dần dần, mắt lác, liệt tay chân bên trái, kèm theo hiện tượng chảy nước dãi không kiểm soát và cảm giác khó chịu ở phần thân lưỡi.

- Nguyên tắc điều trị: Tập trung vào việc thanh nhiệt, hóa giải đàm thấp, khai thông kinh lạc và làm dịu phong.

- Bài thuốc áp dụng:

Đan sâm                                              48g                              Xích thược                              16g

Đào nhân                                             16g                              Hồng hoa                                16g

Sinh bạch thược                                  16g                             Sinh hòe mễ                            48g

Ngư phiêu                                           16g                             Thiên ma                                 16g

Đởm tinh                                             12g                             Địa long chế                            32g

Thủy điệt chế                                      12g                              Hoàng kỳ                                48g

- Cách sử dụng:Sắc thuốc uống mỗi ngày 1 thang, chia làm 2 lần, phối hợp cùng châm cứu và luyện tập phục hồi chức năng. Thời gian điều trị kéo dài từ 8 đến 10 tháng.

- Gia giảm thêm các vị: Nếu tay chân phục hồi chậm, giảm liều đởm tinh, ngư phiêu và thủy điệt, đồng thời bổ sung: Đan sâm 32g, Đương quy 32g, Ngũ gia bì 32g

- Lưu ý: Bệnh nhân cần duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, làm việc hợp lý, nghỉ ngơi đầy đủ và đều đặn tập luyện để hỗ trợ quá trình hồi phục.

Trị tắc mạch máu não theo Đông y cần căn cứ vào nguyên nhân gây bệnh 

3. Bài thuốc trị tắc nghẽn mạch máu não do thể huyết ứ

- Biểu hiện: Người bệnh thường xuyên bị đau đầu, chóng mặt và cảm giác tê mỏi ở tay chân. Đột ngột xuất hiện hiện tượng cứng lưỡi, nói ngọng, méo miệng dần dần, mắt lác, liệt tay chân bên trái, kèm theo hiện tượng chảy nước dãi không kiểm soát và cảm giác khó chịu ở phần thân lưỡi.

- Nguyên tắc điều trị: Tập trung vào việc thanh nhiệt, hóa giải đàm thấp, khai thông kinh lạc và làm dịu phong.

- Bài thuốc áp dụng:

Đan sâm                                              48g                              Xích thược                              16g

Đào nhân                                             16g                             Hồng hoa                                16g

Sinh bạch thược                                  16g                             Sinh hòe mễ                            48g

Ngư phiêu                                           16g                             Thiên ma                                 16g

Đởm tinh                                             12g                              Địa long chế                            32g

Thủy điệt chế                                      12g                              Hoàng kỳ                                48g

- Cách sử dụng: Sắc thuốc uống mỗi ngày 1 thang, chia làm 2 lần, phối hợp cùng châm cứu và luyện tập phục hồi chức năng. Thời gian điều trị kéo dài từ 8 đến 10 tháng.

- Gia giảm thêm các vị: Nếu tay chân phục hồi chậm, giảm liều đởm tinh, ngư phiêu và thủy điệt, đồng thời bổ sung: Đan sâm 32g, Đương quy 32g, Ngũ gia bì 32g

- Lưu ý: Bệnh nhân cần duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, làm việc hợp lý, nghỉ ngơi đầy đủ và đều đặn tập luyện để hỗ trợ quá trình hồi phục.

4. Bài thuốc trị tắc nghẽn mạch máu não do thể can dương nội động

- Biểu hiện: Người bệnh thường gặp phải tình trạng chóng mặt, đau đầu, ù tai, méo lệch ở miệng và mắt. Trong trường hợp nặng, có thể dẫn đến ngã, hôn mê mất ý thức, bất tỉnh hoặc xuất hiện các biểu hiện như tê bì, run rẩy và liệt ở tay chân.

- Nguyên tắc điều trị: Tập trung vào việc điều hòa can khí, làm dịu phong, ổn định dương khí bên trong và khai thông kinh lạc.

- Bài thuốc sử dụng:

Đan sâm                                              32g                             Câu đằng                                 16g

Tang chi                                              16g                              Tùng chi                                  16g

Đào chi                                                16g                             Quất chi                                  16g

Sơn chi                                                16g                              Trúc chi                                   16g

Hồng hoa                                            6g                                Địa long chế                            8g

Hy thiêm thảo chế                               12g                              Hạ khô thảo                             12g

Cam thảo                                             4g

- Cách dùng: Sắc thuốc uống mỗi ngày một thang. Thuốc có tác dụng hiệu quả trong việc cải thiện tình trạng mất ý thức do tai biến mạch máu não.

- Điều chỉnh bài thuốc: 

+ Trường hợp có nhiều đờm và rãi, thêm Toàn qua lâu 16g, Lai bạc tử 24g.

+ Khi bệnh nhân rơi vào trạng thái hôn mê, gia thêm Uất kim 8g, Xương bồ 8g.

+ Nếu huyết áp không giảm, bổ sung Đại giả thạch 24g, Ngưu tất 24g.

+ Với bệnh kéo dài, huyết dịch suy yếu và mạch tế huyền, thêm Đương qui 16g, Hà thủ ô chế 16g.

+ Trường hợp thận tinh suy giảm, kèm theo đau lưng và mỏi gối, mạch trầm tế huyền, gia Hoài sơn 16g, Câu kỷ tử 16g.

5. Bài thuốc trị tắc nghẽn mạch máu não do thể huyết mạch bị ứ trệ

- Biểu hiện: Người bệnh cảm thấy mệt mỏi nghiêm trọng, ngũ chí (năm cơ quan cảm xúc) bị nhiệt lên quá mức, khí huyết dâng cao gây rối loạn tinh thần. Có thể xuất hiện trạng thái ngất xỉu đột ngột, tiểu tiện không kiểm soát, lưỡi có rêu trắng hoặc màu thâm đen, mạch tế sáp, mặt miệng méo lệch, chân tay co quắp.

- Nguyên tắc điều trị: Tập trung khai thông huyết mạch, làm tan ứ, khai khiếu thông thoáng và an thần dưỡng tâm.

- Bài thuốc dùng:

Sinh địa                                               24g                              Đương quy                              8g

Bạch thược                                          32g                             Xích thược                              32g

Xuyên khung                                      8g                               Đan sâm                                  16g

Nhũ hương                                          4g                               Một dược                                4g

Sinh bồ hoàng                                     8g                                Cam thảo                                 4g

Xương bồ                                            8g                               Hổ phách                                 8g

- Cách sử dụng: Sắc uống mỗi ngày một thang.

6. Bài thuốc trị tắc nghẽn mạch máu não do thể khí hư kèm đàm thấp

- Biểu hiện: Bệnh xảy ra phổ biến ở người có tiền sử tăng huyết áp. Bệnh nhân đột ngột ngã và rơi vào trạng thái hôn mê, thân nhiệt ổn định nhưng huyết áp giảm, nét mặt nhợt nhạt, biểu hiện lừ đừ. Lưỡi đỏ với các đốm xuất huyết nhỏ và màu đỏ tím, nửa người bên phải cảm thấy lạnh và hơi tê bì, cơ bắp mất tính đàn hồi, mạch đập trầm, huyền và hơi trì trệ.

- Nguyên tắc điều trị: Tăng cường khí huyết, làm tan ứ huyết, khai thông kinh mạch, thúc đẩy lưu thông huyết mạch và mở thông các khiếu.

- Bài thuốc điều trị:

Sinh hoàng kỳ                                     16g                              Cát căn                                    24g

Xích thược                                          12g                              Đào nhân                                 6g

Hồng hoa                                            8g                               Đởm tinh                                 6g

Trần bì                                                 8g                                Thủy điệt chế                          1g

Manh trùng chế                                   0,1g                             Địa long chế                            12g

Thông thảo                                          0,5g                             Thông bạch                             1 cọng

Đại hoàng chế                                     4g                               Đường đỏ                                16g

- Cách dùng: Sắc uống một thang mỗi ngày, uống sau bữa ăn. Liệu trình kéo dài 60 thang.

Tạm kết

Bài viết đã giới thiệu top 5 bài thuốc trị tắc nghẽn mạch máu não cho bạn tham khảo. Trước khi áp dụng bất kì bài thuốc nào bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn.